Bibliotheekmedewerkers over AI: 5 opvallende inzichten uit ons onderzoek
AI is overal – ook in de bib. Maar hoe kijken bibmedewerkers zelf naar artificiële intelligentie? Hoe schatten ze hun eigen kennis in? En welke ondersteuning hebben ze nodig om AI slim en zinvol in te zetten? Samen met VAIA bevroegen we meer dan 50 bibprofessionals. Dit zijn de 5 inzichten die er voor ons uitspringen.
1. Positief over AI, onzeker over eigen vaardigheden
Om te beginnen wilden we weten hoe bibmedewerkers zichzelf inschatten. Op de vraag “Hoe goed zijn mijn AI-kennis en -vaardigheden?” geeft meer dan de helft zichzelf een onvoldoende of hooguit een nipte voldoende. Niemand scoort zichzelf hoger dan 8 op 10.
En toch is hun houding verrassend positief. Alle respondenten zien ze de impact van AI op de sector als (licht tot zeer) positief.
Ze verwachten vooral voordelen zoals:
- Automatisering van routinetaken
- Hulp bij communicatietaken
- Sneller en gerichter opzoekwerk
- Brainstormen met AI
- Collecties beter opvolgen en ontsluiten
- Meer dienstverlening op maat van bezoekers
2. Vertrouwen in eigen meerwaarde
Bibmedewerkers erkennen dat AI sommige taken kan overnemen, maar de bezorgdheid over hun eigen job blijft beperkt. Ze zien hun unieke rol vooral in het menselijke en sociale aspect: nuance brengen, bezoekers begeleiden en kritische duiding geven.
Ze benoemen wel risico’s of dreigingen, zoals:
- Taken die door AI worden overgenomen
- Mogelijke personeelsbesparingen
- De noodzaak om hun job te heruitvinden
- Druk op klassieke zoekmethodes en betrouwbare informatie
Tegelijk zijn ze overtuigd van hun meerwaarde:
- Het menselijke en sociale blijft essentieel
- Medewerkers begrijpen meer nuances dan AI
- Er groeit een nood om anderen wegwijs te maken in AI
“Sommige taken worden door AI misschien sneller en beter geklaard, maar in een bibliotheek blijven het menselijke aspect en de ontmoeting met bezoekers essentieel.”
3. Op maat van de sector
De onzekerheid over AI-vaardigheden vertaalt zich in een duidelijke leervraag: praktische cursussen, op maat van de sector. Geen lange academische trajecten, maar korte, doelgerichte sessies die hands-on en direct toepasbaar zijn op de werkvloer.
Vooral twee soorten opleidingen springen eruit:
- Introductietrainingen die uitleggen hoe AI-systemen werken
- Workshops waarin medewerkers zelf met tools aan de slag gaan
Daarnaast is er vraag naar trainingen rond:
- AI-tools voor communicatie
- AI en dataverwerking
- Ethische aspecten van technologie
- AI inzetten voor digitale inclusie
4. Korte workshops tijdens de werkuren
Over de ideale leervorm bestaat geen twijfel: praktische workshops staan met stip op één, met ruime voorsprong op lezingen of losse informatiebronnen.
De bibmedewerkers uit onze bevraging willen zich regelmatig bijscholen – liefst een keer per trimester of maandelijks – maar wel in korte, doelgerichte sessies. Langlopende trajecten zoals postgraduaten of microcredentials zijn veel minder populair, omdat ze moeilijk te combineren zijn met de job.
Daarnaast hebben bibliotheken nog nood aan:
- Ondersteuning voor de sector, zeker voor kleine bibliotheken
- Basiskennis over AI
- Inzicht in de mogelijkheden van AI voor de bibliotheeksector
- Praktische, direct toepasbare tools
5. Zin om (van elkaar) te leren
Het leerenthousiasme is groot: meer dan 80% wil een AI-opleiding volgen, en bijna de helft deed dat het afgelopen jaar al. Opvallend is dat bibmedewerkers niet alleen voor zichzelf met AI willen leren werken, maar ook om hun kennis door te geven aan collega’s en bezoekers.
Collega’s en zelfs bibbezoekers worden genoemd als belangrijke inspiratie- en informatiebronnen. Dat bewijst hoe sterk kennisdeling ingebakken zit in het DNA van de bib.
“De nood aan instructie over kritisch gebruik van AI-tools zal toenemen. Daarin zie ik een rol weggelegd voor bibliotheekmedewerkers.”
En nu: aan de slag met AI
Bibliotheekmedewerkers zijn gemotiveerd om met AI aan de slag te gaan, maar ze hebben duidelijke verwachtingen: praktische opleidingen, korte workshops tijdens de werkuren, en concrete tools die ze meteen kunnen inzetten.
Daar spelen Hub-C en VAIA samen op in. Dit najaar starten we met een gratis AI-basiscursus voor bibmedewerkers, met alvast twee stops in Roeselare en Waregem.
Ontdek onze gratis AI-opleiding
In samenwerking met VAIA lanceren we gratis lessenreeksen over werken met AI, speciaal voor bibliotheekmedewerkers. In deze hybride opleiding combineren we online leermodules met live sessies, begeleid door een professionele AI-trainer. Je leert op je eigen tempo én in interactie met anderen.