Dit was DigiConnect 2026

Het panelgesprek met Paola Verhaert (onderzoeker en auteur van 'Technologie is politiek') en Pieter-Jan Pauwels (innovatiemanager bij District09) zette meteen de toon. Pieter-Jan bracht een inkijk in hoe District09 inzet op digitale strategie om sociale cohesie te bevorderen, met een eigen digitaal inclusieteam dat werkt aan toegang tot toestellen en de juiste digitale skills voor iedereen.

Paola Verhaert bracht vier pijlers van digitale inclusie in kaart: toegang, skills, ondersteuning en gebruiksvriendelijkheid. Een belangrijk aandachtspunt daarbij? Digital only brengt ook drempels met zich mee. Als je te ver doorslaat in digitalisering, sluit je net de mensen uit die je wilt bereiken. Alternatieve opties blijven essentieel, iets wat ook wettelijk is verankerd: dienstverlening moet op vier manieren toegankelijk zijn (digitaal, fysiek, telefonisch en per post), en dit in gelijke mate.

Belangrijkste key take aways van het panelgesprek

Dit zijn de belangrijkste key take aways uit het panelgesprek met Paola Verhaert en Pieter-Jan Pauwels:

1. Digitale inclusie stopt niet bij toegang: skills, ondersteuning en gebruiksvriendelijkheid zijn minstens even belangrijk.
2. Als cultuurorganisatie kan je een voorbeeldfunctie zijn in een digitale samenleving: wacht niet tot het voor jou wordt beslist door beleidsmakers, maar durft zelf aan het roer te staan.
3. Durf te experimenteren én te falen: lessons learned zijn even waardevol als succesvolle experimenten.
4. Digital only brengt ook drempels met zich mee: blijf alternatieve opties aanbieden voor wie (nog) niet digitaal is.
5. In tijden van schaarse middelen is samenwerken geen risico, maar net een strategie die voordelen met zich meebrengt.
6. Digitale strategie en de keuzes die daaruit voortvloeien zouden in lijn moeten liggen met je doel als cultuurorganisatie. Ook daar maak je vaak al impliciet keuzes over hoe je digitaal wil inzetten.
7. Bouw niet voor, maar met je doelgroep: blijf weg van assumpties en durf hen te betrekken in de opbouw van je digitale product.

Drie organisaties deelden openlijk hun aanpak: hoe zetten zij digitale innovatie in om hun werking te verbeteren, hun doelgroep te bereiken en welke valkuilen brengt dat met zich mee?

Lennart Thienpont (algemeen coördinator Voem) kwam demonstreren hoe technologie inclusief werken kan versterken op meerdere fronten tegelijk:

• Metaverse: ze ontwikkelden een eigen virtuele wereld waarin mensen online met elkaar in contact komen. Het is een verzameling van 3D-ruimtes waarin mensen over de hele wereld via een avatar toch kunnen ‘samen’ komen, gaande van vergaderen en events tot 'we need to talk about it' taboe onderwerpen. Een alternatief voor tools zoals Teams en Zoom.
• Meta-archief: een 35 jaar oud archief van de organisatie werd gedigitaliseerd en tot leven gebracht in een digitale wereld. Dit archief is nu toegankelijk voor iedereen via hun website, inclusief alle briefwisseling en de evolutie van de logos over de jaren heen.
• Voemie: ze hebben een eigen AI-model gebouwd, enkel op basis van de informatie van de vzw zelf, zonder externe data. Voemie wordt nu ingezet om beleidsplannen mee te schrijven en interne processen te ondersteunen bij Voem vzw.
• Chebgpt: is een tool om muziek digitaal te maken die ook jongeren en andere doelgroepen bereikt, en intussen internationaal wordt opgepikt.

Een kanttekening die VOEM zelf maakt: er was initieel weerstand bij de iets oudere doelgroep, en digitaal mag ook bij hen niet te ver doorslaan. Het belang van fysiek contact blijft dus groot.

Margo Geleyn (communicatieverantwoordelijke Compagnie Cordial vzw) kwam vertellen over hun aanpak. Hun contact met de doelgroep is net zo fysiek mogelijk, maar met het digitale als onmisbaar startpunt of bruggenbouwer:

• Compagnie Cordial beweegt mee op de kanalen waar hun doelgroep al zit: van een sms-module naar WhatsApp Business-groepen per regio.
• Het digitale helpt om taalbarrières te overbruggen: een aanmeldformulier op de website is soms de meest laagdrempelige eerste stap.
• Hun boodschap: zoveel mogelijk inzetten op fysieke verbinding, maar het digitale inzetten waar het echt helpt.

Marie Vanderghote, coördinator bij Broei vzw nam ons mee in het verhaal van Broei.lab en hoe digitalisatie op een laagdrempelige manier jongeren kan bereiken:

• Broei.lab is een gedeeld atelier en veilige creator space waar jongeren kunnen experimenteren met diverse vormen van media en content creatie: fotografie, film, muziek, storytelling, podcast, VR en radio.
• Digitale partners zoals Nerdlab, Glimpse en XRT ondersteunen de vzw en de jongeren technologisch.
• Jongeren worden vooral bereikt via socials: elke werking binnen Broei vzw heeft zijn eigen Instagrampagina en WhatsApp-groep.
• Broei begon als experiment en mocht na een succesvol testjaar permanent intrekken in het Duivelsteen: een mooi voorbeeld van hoe experimenteren loont.

We sloten deze boeiende inspiratiedag af met een interactieve workshop waarbij de deelnemers hun eigen uitdagingen en kansen op het gebied van digitale innovatie deelden. Een greep uit wat er op tafel kwam:

Ethiek, waarden en toegankelijkheid 

In de sociaal-culturele sector botst technologie vaak met waarden en normen. Vragen over privacy, duurzaamheid en ethiek komen steeds sneller op tafel, maar antwoorden blijven vaak uit. Een belangrijk inzicht: technologie kan mensen uitsluiten én betrekken. Welke kant het opgaat, hangt af van hoe je het aanpakt. De doelgroep voor wie je dingen gaat maken, moeten betrokken worden bij het ontwikkelen van systemen. Niet achteraf, maar van bij het begin.

Tools die we niet loslaten

Een herkenbaar voorbeeld uit de workshop: een maakbib met 3D-printers en andere maaktools die maar amper worden gebruikt. Niet omdat de tools slecht zijn, maar omdat het idee niet wordt gedragen door het team. En dat is een breder fenomeen: organisaties investeren tijd en geld in tools, en durven die vervolgens moeilijk loslaten als het niet werkt. Uit schrik om toe te geven dat iets mislukte, of omdat de investering te groot aanvoelt om te stoppen. Nochtans is dat net de moed die nodig is. De oplossing ligt vaak niet in de tool zelf, maar in de begeleiding eromheen: een digitale strategie, interne draagvlak en de bereidheid om eerlijk te evalueren of iets wel past bij je organisatie. Inspiratie opdoen bij organisaties waar het wel goed loopt kan daarbij helpen.

Communicatie: iedereen tegelijk bereiken blijft lastig

Hoe communiceer je een aanbod naar de juiste mensen, op het juiste moment, via het juiste kanaal? Dat blijft een universeel pijnpunt. En ook interne communicatie en kennisdeling vraagt soms extra ondersteuning. Digitale tools zoals Teams en Slack kunnen hierbij ondersteunen, maar tegelijkertijd blijft er een grote vraag naar fysiek contact.

Personeelstekort en vrijwilligers opleiden

Een andere, niet onbekende frustratie is een tekort aan personeel en vrijwilligers, evenals de middelen om hen correct op te leiden. Technologie evolueert zo snel dat maandelijkse bijscholing bijna onmogelijk is. Webinars en laagdrempelige online leermomenten werden aangehaald als haalbare oplossing.

DigiConnect bevestigde wat we bij Hub-C al langer geloven: technologie is geen doel op zich, maar een krachtig middel om mensen samen te brengen. Een digitale strategie is geen luxe: weet waar je als organisatie naartoe wil en zet die richting uit. Durf te experimenteren, maar bezuinig daar niet op: je moet weten dat iets werkt voor je het implementeert. En deel je lessons learned, ook wat mislukte. De sector heeft nood aan meer openheid over falen. Pas op voor de digital only-valkuil: t digitaal gaan sluit net de mensen uit die je wil bereiken. Samenwerking loont, zeker in tijden van schaarse middelen. Als cultuurorganisatie speel je een voorbeeldfunctie in de digitale samenleving: wacht niet tot het voor jou wordt beslist.

Tot slot

De mooiste voorbeelden ontstonden niet uit grote budgetten, maar uit nieuwsgierigheid, experiment en de bereidheid om samen te leren. Of het nu gaat over een metaverse voor een sociaal-culturele organisatie, een WhatsApp-groep voor nieuwkomers of een Broeilab voor Gentse jongeren: digitale innovatie begint bij mensen, niet bij tools.