Evi Gillard (LOV2030): “Het is onze ver­ant­woor­de­lijk­heid als cul­tuur­sec­tor om met digitale innovatie te ex­pe­ri­men­te­ren”

Proficiat met jullie titel van Europese Culturele Hoofdstad 2030! Wat betekent deze bekroning precies en wat houdt ze in voor Leuven?

Evi Gillard: “De titel bestaat al 40 jaar en werd gelanceerd door de Griekse cultuurminister Melina Mercouri. Het is een Europees cultuurprogramma dat elk jaar steden selecteert die een jaar lang cultuur inzetten als motor voor verandering. Het gaat niet om hoe goed je stad vandaag is, maar om wat ze morgen kan worden.

Voor Leuven is dit een grote kans op cultureel, economisch, toeristisch en sociaal vlak. We betrekken bewust de volledige regio Oost-Brabant, want een stad is geen eiland. We zien het als een gezamenlijk project waarin lokale cultuur, Vlaamse identiteit en Europese waarden samenkomen.

Wat deze titel bijzonder maakt, is dat je ze niet wint om iets af te ronden, maar om iets op te starten. Het echte werk begint pas na de bekendmaking. Vanaf nu bouwen we richting 2030, met drie miljoen bezoekers in het vooruitzicht en met veel lokale impact onderweg.”

Waarom kozen jullie voor de naam ‘LOV2030’?

“De naam dekt veel ladingen. ‘LOV’ staat voor Leuven en de regio, Leuven and beyond. Maar je leest er ook ‘Lovanium’ in, de historische naam van de stad. En natuurlijk klinkt er ook ‘love’ in door. Dat is bewust, want we zien liefde als de meest radicale vorm van verbinding.

Met LOV2030 willen we bubbels doorbreken en mensen en netwerken samenbrengen die elkaar anders niet snel zouden ontmoeten. Dat geldt voor cultuur, onderwijs, bedrijven en de brede samenleving. Het is een uitnodiging om sectoroverschrijdend te werken aan een betere toekomst voor de regio.”

Wat maakt Leuven volgens jou uniek als toekomstige culturele hoofdstad?

“Leuven heeft vandaag al veel in huis. Het is een universiteitsstad, een kennisstad, een innovatiestad en een erkende missiestad voor klimaat. De stad is met 171 nationaliteiten ook bijzonder divers. Die combinatie zie je niet vaak.

We staan nu vooral bekend om ons erfgoed, maar Leuven heeft nog meer te bieden. We willen ons profileren als een culturele missiestad die cultuur inzet om grote uitdagingen zoals klimaatopwarming, polarisatie en digitalisering aan te pakken. De stad als een soort toekomstlab. 

Ons programma ontwikkelen we rond drie lijnen: Human, Nature en Innovation. Daarin voorzien we ook verschillende labwerkingen waarbij experiment centraal staat. Eén daarvan focust expliciet op digitalisering.”

Hoe kijken jullie binnen LOV2030 naar digitale innovatie?

Collega Jonas Rutgeerts cureert als programmaregisseur Innovation de projecten rond digitalisering. Voor ons gaat digitaal in de eerste plaats niet over techniek, maar over verbeelding, verbinding en reflectie.

We willen onderzoeken hoe digitaal kan helpen om verhalen te versterken en om thema’s zoals democratie of klimaat tastbaarder te maken. Tegelijk blijft de kritische reflex belangrijk: wat betekent digitaal voor ethiek, voor inclusie, of voor online echokamers waarin je vooral gelijkgestemde stemmen hoort?”

Heb je een concreet voorbeeld van jullie digitale plannen?

“Een van de projecten waar we nu al mee bezig zijn, is ‘MetaLOV’. Dat wordt een soort digital twin van de regio, een virtuele wereld van LOV2030. Geen letterlijke kopie, maar een digitale omgeving waarin we iconische plekken op een nieuwe manier tonen en waar we ook ruimte maken voor creaties die speciaal voor het digitale ontwikkeld worden.

Het wordt een plek waar je LOV2030 ook virtueel kunt beleven. Niet iedereen kan fysiek naar Leuven komen, maar via MetaLOV kunnen mensen toch meegenieten. Denk aan lezingen of schrijversresidenties die zich perfect lenen om daar te worden ontsloten.

MetaLOV moet een virtuele laag zijn die het programma verrijkt: een omgeving waar je als bezoeker kunt rondkijken, nieuwe invalshoeken kunt ontdekken en waar makers kunnen experimenteren met vormen die in het fysieke stadsweefsel niet altijd mogelijk zijn.”

Hoe zien jullie de wisselwerking tussen fysiek en digitaal?

“Wij geloven sterk in de kracht van phygital: een combinatie van fysieke plekken met een digitale component. Dat kan inhoudelijk veel betekenen.

Stel dat je in een ‘phygital box’ kunt ervaren hoe Leuven eruitziet als het onder water staat door een klimaatramp? Of juist hoe de stad positief verandert als er meer groen komt? Via artistieke installaties of gamification kun je mensen meenemen in keuzes die op het terrein soms moeilijk liggen.”

Digitale innovatie heeft natuurlijk ook een ecologische impact. Hoe gaan jullie daarmee om?

“Dat is een uitdaging die de jury ons expliciet heeft meegegeven. Digitalisering heeft een voetafdruk, dus we moeten er verantwoord mee omgaan.

We werken nauw samen met het klimaatnetwerk Leuven2030 en letten erop met welke leveranciers we in zee gaan. We willen de carbonimpact zo laag mogelijk houden en tegelijk ruimte creëren voor digitale verbeelding.”

Welke digitale initiatieven willen jullie de komende jaren versterken?

“In Leuven bestaan al interessante trajecten. Link in de Kabel en 30CC hebben Shift opgezet, een digitaal jeugdhuis. Er wordt ook gewerkt aan een innovation lab. En Werktank ondersteunt digitale kunstenaars. Dat zijn evoluties waar we graag mee onze schouders onder zetten.”

Daarnaast werken we aan het ‘Fantastic Institute for Digital Fabulation’, waar partners samenwerken rond digitale kunst en storytelling. We gaan ervoor zorgen dat dit soort projecten geen eenmalige dingen worden, maar dat er duurzame structuren uit ontstaan en dat cultuur en technologie elkaar blijven vinden.”

Hoe kijk je zelf naar technologie in cultuur?

“Ik zie veel mogelijkheden, maar ook verantwoordelijkheden voor cultuur. Digitale evoluties hebben positieve en negatieve kanten. En los van de negatieve kanten die er wel degelijk zijn, vind ik het onze taak als cultuursector om kunstenaars te stimuleren om ermee te experimenteren. 

Waarom? Omdat we dat deel van de samenleving niet alleen mogen overlaten aan puur commerciële initiatieven die vooral op winst gericht zijn. Jongeren leven al voor een groot stuk in virtuele omgevingen. Als kunst en cultuur daar afwezig zijn, missen we een kans. We willen met LOV2030 zeker ruimte maken om die wereld te claimen en er onze waarden in te leggen.”

Hoe kunnen we daar als cultuursector werk van maken? 

Door samen te werken. Ook binnen LOV2030 zetten we sterk in op brede samenwerkingen. KU Leuven is een vanzelfsprekende partner, maar ook netwerken zoals Leuven MindGate zijn belangrijk.

We zoeken aansluiting bij cultuurorganisaties in de regio, bij festivals zoals and&, en bij andere culturele hoofdsteden die rond digitalisering werken.

Hub-C en Cultuurconnect zien we als waardevolle kennispartners om expertise te delen en de sector digitaal sterker te maken.”

Jullie staan nu aan de start van een stevig traject richting 2030. Wat staat er het komende jaar op de planning?

“De eerste maanden staan volledig in het teken van bouwen: onze vzw-structuur oprichten, een vast team samenstellen, partnerschappen formaliseren. Daarnaast brengen we reliëf aan in de tijdlijn: wat moet al in 2026 opstarten? Wat kan later?

Eén van de projecten waar we volgend jaar al mee beginnen is ‘30 Ways to LOV’: een kunstenparcours doorheen de regio, via trage wegen en fietspaden. Denk aan nieuwe ontmoetingsplekken die artistiek ingevuld worden, van picknickplaatsen tot installaties. We sturen daar open calls voor uit, mogelijk ook richting Europese kunstenaars.

En we hebben ook al een aantal projecten opgestart, zoals het ‘Future Generations Lab’ in het stadhuis. Een diverse groep jongeren van 16 tot 30 jaar onderzoekt wat democratie vandaag voor hen betekent. Hoe kunnen ze hun stem laten horen? Hoe willen zij in de stad leven? Zij staan aan het stuur en bepalen zelf de inhoud.” 

Als je vooruitkijkt: hoe ziet Leuven eruit in 2030?

“Leuke vraag! Ik zie een stad die nóg bruisender is dan vandaag. We hebben die reputatie misschien niet, maar Leuven is een heel jonge stad. 60.000 studenten creëren een bijzondere dynamiek. We willen dat innovatie en sociale vernieuwing even zichtbaar worden als ons erfgoed. Maar evengoed dat bezoekers en tijdelijke passanten zich welkom voelen en met locals in contact komen. Dat ze spontaan denken: ‘Leuven, dat is daar waar het zo lovely is’. Voor mij is het project geslaagd als de impact van het radicale verbinden zichtbaar wordt, en we als stad en regio nog meer open, sociaal en duurzaam zijn.”

Tot slot: welke boodschap wil je graag meegeven aan culturele professionals? 

“Tijdens de kandidatuur zaten we met zes Belgische steden in competitie, maar eigenlijk voelde het nooit aan als ‘competitie’. Iedereen wilde samenwerken.

Dat is iets bijzonders aan België: de cultuursector ziet elkaar echt als collega’s, niet als concurrenten. Dat mogen we nog meer tonen, ook naar Europa toe.

Laat ons onze bubbels doorbreken, onze krachten bundelen en elkaar versterken. Dat is misschien wel onze grootste troef.”